Διόρθωση λαθών στην παραγωγή γραπτού λόγου (Α’ Μέρος)


Σε ποιους απευθύνεται το άρθρο

Σε εκπαιδευτικούς που διδάσκουν την ελληνική ως δεύτερη ή ξένη γλώσσα

Περίληψη Στο πρώτο μέρος του άρθρου, που ακολουθεί παρακάτω, παρουσιάζονται εμπειρικές σκέψεις για τα μαθητικά λάθη στο γραπτό λόγο και συζητείται τι είναι καλό να λαμβάνουν υπόψη οι εκπαιδευτικοί  πριν διορθώσουν (ή όχι) τα λάθη, ώστε να τα αξιοποιήσουν αποτελεσματικά στη διδακτική διαδικασία. Στο δεύτερο μέρος του άρθρου προτείνονται πρακτικές τεχνικές διόρθωσης λαθών στο γραπτό λόγο.

Πλήρες κείμενο

Δεν είναι λίγες οι φορές που παίρνουμε ένα μαθητικό γραπτό με πολλά λάθη στα χέρια μας. Το ένστικτό μας είναι να διορθώσουμε όλα τα λάθη ένα προς ένα. Αλλά είναι αυτή άραγε η καλύτερη τακτική που θα βοηθήσει τους/τις μαθητές/-ριες να βελτιωθούν; Η σύντομη απάντησή μας στο ερώτημα αυτό είναι όχι. Αλλά γιατί όχι; Και τι πρέπει να αναρωτηθούμε πριν πιάσουμε το στιλό να διορθώσουμε;

Μαθητική ψυχολογία
Η παραγωγή γραπτού λόγου δεν είναι εύκολη υπόθεση! Φανταστείτε να έχετε γράψει ένα κείμενο με πολύ κόπο και να σας επιστραφεί γεμάτο διορθώσεις και παρατηρήσεις. Πώς θα νιώσετε; Η πρώτη λέξη που έρχεται στο μυαλό είναι «απογοήτευση». Το ίδιο αισθάνονται και οι μαθητές/-ριες. Αν μάλιστα δίνουν εξετάσεις, στην απογοήτευση μπορούμε να προσθέσουμε και το άγχος για την επίπτωση των λαθών στην επίδοσή τους.

Επίπεδο γλωσσομάθειας Μήπως έχουμε υπερβολικές απαιτήσεις από τους/τις μαθητές/-ριες; Σίγουρα κάποια λάθη είναι αναμενόμενα όταν γράφει κανείς, ιδιαίτερα στη δεύτερη ή ξένη γλώσσα. Είναι καλό να αναρωτηθούμε αν τα λάθη που κάνουν είναι αντίστοιχα του επιπέδου γλωσσομάθειάς τους. Το να επιχειρούν οι μαθητές/-ριες γλωσσικές δομές που δεν έχουν διδαχθεί ακόμα είναι μια πολύ θετική ένδειξη για τη γλωσσομάθειά τους. Στην περίπτωση αυτή, η διόρθωση των όποιων λαθών μπορεί να λειτουργήσει ενδεχομένως κατασταλτικά προς τη γλωσσική δημιουργικότητα των μαθητών/-ριών. 

Εστίαση της προσοχής  Με το να διορθώνουμε τα πάντα, δεν καταφέρνουμε να εστιάσουμε την προσοχή των μαθητών/-ριών μας πουθενά. Με τον τρόπο αυτό τα λάθη δεν αξιοποιούνται στη διδασκαλία, αλλά η διόρθωσή τους γίνεται μια διεκπεραιωτική διαδικασία-αυτοσκοπός. Κι όμως, τα λάθη αποτελούν ευκαιρίες για μάθηση και ως τέτοιες μπορούν και πρέπει να αποτελούν σημαντικό κομμάτι της διδασκαλίας. Επιλέγοντας ποια λάθη θα διορθώσουμε, στρέφουμε την προσοχή των μαθητών/-ριών στα φαινόμενα που κρίνονται πιο σημαντικά στη δεδομένη στιγμή ή σε φαινόμενα που εμφανίζονται λάθος κατ’ επανάληψη. 

Ανατροφοδότηση για τον/την εκπαιδευτικό Τα λάθη στα μαθητικά γραπτά μας δίνουν την ευκαιρία να πάρουμε σημαντικές πληροφορίες για τυχόν ‘κενά’ στη γνώση των μαθητών/-ριών. Βλέποντας με προσοχή ένα γραπτό, μπορούμε να παρατηρήσουμε αν υπάρχουν λάθη που γίνονται πιο συχνά και πιο συστηματικά από άλλα ή λάθη τα οποία θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί αν είχε ακολουθηθεί ένας γραμματικός κανόνας. Επίσης, τα είδη των λαθών μπορεί να έχουν ενδιαφέρον, για παράδειγμα πρόκειται για ορθογραφικά, λεξιλογικά, συντακτικά, γραμματικά, λάθη ύφους; Παρατηρώντας τα λάθη των μαθητών/-ριών μπορούμε να πάρουμε αποφάσεις για το πώς να εμπλουτίσουμε τη διδασκαλία μας και να την προσαρμόσουμε στις ανάγκες τους.

Στο δεύτερο μέρος του άρθρου προτείνονται πρακτικές τεχνικές διόρθωσης που αντιστοιχούν στα ζητήματα που τέθηκαν παραπάνω.

Αρθρογράφος

Η Μαρία Παυλάκου είναι φιλόλογος με μεταπτυχιακές σπουδές στη Γλωσσολογία και μετεκπαίδευση στη διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης ή ξένης γλώσσας. Έχει συμμετάσχει σε ερευνητικά προγράμματα για τις νεοελληνικές διαλέκτους και έχει διδάξει ελληνικά, αλλά και αγγλικά, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου ζει και εργάζεται τα τελευταία δέκα χρόνια. Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί της μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.   

Cover photo credit: Background photo created by freepik 

Post a comment

0 Comments